Νά προσεύχεσαι γιά τους άλλους, όπως προσευχόσουν γιά τόν Εαυτό σου, γιατί όλοι είμαστε ενα, παιδιά τοϋ Ούράνιου Πατέρα.

Όταν προσεύχεσαι, προσπάθησε νά προσεύχεσαι περισσότερο γιά τους άλλους παρά γιά τόν Εαυτό σου μόνο, καί κατά τή διάρκεια της Προσευχής προσπά­θησε μέ ζωηρότητα νά βλέπεις μπροστά σου όλη την άνθρωπότητα σάν νά αποτελεί μαζί σου ένα σώμα, τόν καθένα δέ ιδιαίτερα (σάν νά άποτελεϊ) μέλος τοϋ σώματος τοϋ Χριστού καί τού δικού σου μέλους, «ότι έσμέν αλλήλων μέλη» Έφ.4,25 (= επειδή είμαστε ό ένας μέλος τοϋ άλλου).

Ή έπίγνωση τοϋ έαυτοΰ μας καί των φίλων μας αποτελεί τό πρωταρχικό στοιχείο της ύψηλής καί φωτεινής θείας αγάπης. Ό άνθρωπος πού σκέ­φτηκε πολύ γιά τόν εαυτό του καί δοκίμασε αρκετά τόν εαυτό του μπορεί νά φτάσει στην αύτογνωσία. Άλλά απαιτείται νά είναι πολύ προ­σεκτικός σέ αυτήν τήν έρευνα τοϋ εαυτού του. Άπό τό μικρότερο λάθος στήν αύτογνωσία μπο­ρεί νά βγει λανθασμένο συμπέρασμα καί άπό τό λανθασμένο συμπέρασμα νά βγει ψευδής άγάπη έναντι τοϋ εαυτού μας.

Όταν θέλουμε να ονομάσουμε όλα τα πάθη μαζί, τα λέμε «κόσμο». Και όταν θέλουμε να ξεχωρίσουμε και να δώσουμε στο καθένα το όνομά του, τα ονομάζουμε «πάθη». Και τα πάθη, καθώς διαδέχονται το ένα το άλλο, σχηματίζουν το δρόμο του κόσμου, και οπού τελειώνουν τα πάθη, εκεί παύει να υπάρχει ό δρόμος του κόσμου.

Είναι πολύ αναγκαίο σε αυτόν τον πόλεμο, το να μην εμπιστευώμαστε τον εαυτόν μας, όπως είπαμε· παρόλα αυτά, εάν απελπισθούμε μόνο, δηλαδή, εάν αποβάλουμε, μόνον κάθε πεποίθησι του εαυτού μας, βέβαια, ή τραπούμε σε φυγή, ή θα νικηθούμε, και θα κυριευθούμε από τους εχθρούς. Γι αυτό, κοντά στη ολοκληρωτική απάρνησι του εαυτού μας, χρειάζεται ακόμη και η πλήρης ελπίδα και εμπιστοσύνη στο Θεό, ελπίζοντας δηλαδή από αυτόν μόνο κάθε καλόν και κάθε βοήθεια και νίκη. Γιατί, καθώς από τον εαυτό μας, όπου είμαστε το τίποτα, τίποτα άλλο δεν περιμένουμε, παρά γκρεμίσματα και πτώσεις, για τα οποία και πρέπει να μην έχουμε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας τελείως, κατά αυτό τον τρόπο θα απολαύσουμε οπωσδήποτε από τον Θεόν κάθε νίκη, αμέσως μόλις οπλίσουμε την καρδιά μας με μίαν ζωντανή ελπίδα σε αυτόν, ότι θα λάβουμε την βοήθειά του σύμφωνα με εκείνο το ψαλμικό «σ αυτόν έλπισε η καρδιά μου και βοηθήθηκα» (Ψαλμ. 27,9).

Τέκνα μου αγαπητά και περιπόθητα,

Ανέστη Χριστός εκ νεκρών, λύσας θανάτου τα δεσμά. Είναι η πιο καταπληκτική είδηση, που ακούραστα επαναλαμβάνεται καθημερινά από την Εκκλησία μας σ’ αυτόν τον κόσμο της αδικίας, του πόνου και του θανάτου. Ο Ιησούς ο Ναζωραίος θριάμβευσε πάνω στον έσχατο εχθρό της ανθρωπότητος, τον θάνατο και γι’ αυτό οι ουρανοί και η γη, με ασιγήτους ύμνους, δοξολογούν ακατάπαυστα την φιλανθρωπία Του.

Όποιος έχει καθαρή ψυχή και αγνή διαγωγή, πάντοτε με σύνεση και προσοχή λαλεί τους λόγους του αγίου Πνεύματος, και συζητά κατά τα μέτρα της πίστης του για τα θεία και για τα δικά του ζητήματα. Αυτός όμως που έχει τσακισμένη την καρδιά του από τα πάθη, έχει και τη γλώσσα του κινούμενη απ' αυτά. Και όταν μιλάει για πνευματικά θέματα, μιλάει με εμπάθεια και εγωισμό, για να υπερισχύσει στη συζήτηση. Έναν τέτοιο άνθρωπο ό σοφός τον καταλαβαίνει και μόνο που τον συναντά, και ό καθαρός τον οσφραίνεται από τη δυσοσμία του.

Ερώτηση. Τι είναι ή ανθρωπινή απάθεια;

Απόκριση. Απάθεια είναι, όχι το να μη αισθάνονται οί αγωνιστές τα πάθη, αλλά το να μη τα δέχονται. Λόγω των πολλών και ποικίλων αρετών πού απέκτησαν, φανερών και κρυφών, ασθένησαν τα πάθη μέσα τους και δεν μπορούν να επαναστατήσουν εύκολα κατά της ψυχής. Και ή διάνοια δεν χρειάζεται πάντοτε να προσεχή σ' αυτά διότι είναι πάντοτε γεμάτη από αισθήματα πού προέρχονται από την μελέτη και την κοινωνία των αρίστων σκέψεων οί όποιες κινούνται με σύνεση στον νου. Και όταν τα πάθη αρχίσουν να κινούνται, ξαφνικά ή διάνοια αρπάζεται από κάποια σκέψη πού συλλαμβάνεται από τον νου και φεύγει από κοντά τους έτσι τα πάθη μένουν αργά.